Dit skreaun Mathijs |Bouman yn 2022.
4 jier lyn
Hij siet der net fier neist
Ik mei oeral wat fan fine. Wat in hearlik gefoel is dat.
In fêste tradysje om dêr hinne te gean.
Op de fyts fansels
It is snikhyt.
In protte lege plakken op de banken
Foaral yn de sinne.
Minsken dy't net kommen binne.
Ik kin dus mei myn steanplak oant trije oere sitte
Yn de sinne, dat dan wol wer
Trije oere, dan hat it ek moai west
De waaarmte krij ik net mear út myn lichem
en de al lang besteande irritaasje oer in bepaalde keatser
dy't er wol hiel lang oanbliuwt hjoed
docht mij besluten om te sizzen
PC tabee
Yn 2014 fytse wij yn Frankryk
De Velodyssee rûte, dy't de kust fan de Atlantyske Oseaan folget.
Wij gean mei de fytsbus nei sawat de Spaanske grins
en fytse fan dêr út nei hûs.
De rûte is nij en mei in protte jild fan it ryk oanlein.
It wie yn 2013 de rûte fan it jier
Wij fytse ek bij Bordeaux lâns.
Oersichtlike oerstekken
mei helaas noch gjin foarrang foar fytsers
Wij fytse dêr meast yn de lijte fan de beammen
In ticht bosk op de foto ek te sjen
Dat is no allegear yn de brân flein
Tusken 1970 en 1973 sit ik op de MDS yn Ljouwert
In moaie perioade, mei al dy klasgenoaten
dy't oearal weikomme en allegear mei harren eigen identiteit en hobbies
Der sit ek in jonge bij út de Harkema
In pikefanger, want dat is al gau bekend
Op de meast frjemde tiden moat hij pikefange
want der moat wer in lading fuort.
Moarns betiid, jûns en soms oerdei.
It fertsjinnet geweldich.
Us Harekiet is wol ris wat te let op skoalle
en mist ek wolris in moarn,
sibelt middeis ek wolris,
dan witte wij wol hoe let it is.
Hij hat te pikefangen west.
Hij hat in goeie pikefanger west
en ik wol graach leauwe dat hij mei de iene hân de piken fangt
en yn de oare hân de pakte piken fêsthâld oan ien post
mei alle folgen dêrbij.
Jierren lyn hat it 'machtige' Brussel al sein
dat dit net mear mei.
Piken mei twa hannen beethâlde
oars brekke se de bonden foardat se echt dea gean.
Sneon yn it AD in grutte adfertinsje
fan in bistewolwêzenorganisaasje.
It is harren 'mei in hiel soad aksjes en hantekeningen slagge
om it beslút fam Brussel ek yn Nederlân yn wurking te stellen.
Se hawwe berekenne dat de it pikefleis en de aaien
mooglik iets djoerder wurde
Prima toch
Sa no en dan meitsje wij gebrûk fan Air B&B.
Koartlyn noch, doe't wij yn Brabân fytse woene.
It is mar om te sliepen sizze wij altiten
Wij sjogge net sa krekt, at it mar skjin is.
Wij troffen in aardige gastfrou
dy't ús de boekte lokaasje sjen liet.
It sjocht der oars út as op de foto's,
is myn earste gedachte,
Wij binne dêr 4 nachten.
It foldocht net hielendal oan ús ferwachtingen
mar hawar, oare kear better.
Ik skriuw gjin beoardieling op Air B&B
Dêr bin ik mei opholden.
Ik krij minstens fjouwer kear in mail fan de orgainsaasje
Skiuw in review! Dan help je oaren!
Ik doch it net
Ik krij nei 4 wike in berjocht dat de gastfrou in review skreaun hat
oer ús
"Leuke sportieve mensen, hebben alles erg schoon achtergelaten.
Alles keurig opgeruimd"
Ik sjoch hjoed in artikel yn it AD oer reviews bij Air B&B
en hoe dat wurket.
Stel wij hiene krityk hân op it ferbliuw en dat wij seurd hiene oer
al dy freeslike trepkes oeral,
oer dy tafel dy't 33 bij 50 sentimeter is,
de twa stullen dy't der krekt ynpasse,
oer it húske wêr't wij fia bûten nei ta rinne moatte.
Dan hie it kâns hân dat de gastfrou oars oer skreaun hie
"hebben er een grote bende van gemaakt,
de afwas stond er nog en de prullebakken waren overvol"
Sa wurket it bij Air B&B, neffens it AD
Each om each, tosk om tosk
Ik hie mij al foarnommen om nea mear wat te skriuwen
en adfisear dat no elkenien.
Wat in moai muzykfeest yn Riis sneintemiddei.
Utferkocht mei 1200 man/frou/bern yn dy prachtige teatertún
Jong mar foaral ek âld jout him del op de simmerstuollen
op de rânen fan it terras yn it gers
of steande tichtbij de bar en de tostimakker
Moai om te sjen en te hearen
dat myn generaasje al dy lieten noch kin
the Who, the Hollies, Humble Pie, Deep Purple,
Crosby Stills Nash en Jong en fan de Small Faces
It meisjonggehalte is heech en dat der tal fan lju
net sitten bliuwe kinne en dûnsje wolle
is prachtich om te sjen en ferheecht de sfear.
Der binne meardere hichtepunten,
mar at ik der ien momint úthelje mei dan is dat dit nûmer
Spile troch de Outlaws en it is bisar om te sjen
dat dit ferjitten hitsje fan the Small Faces út 1966 sa meisongen wurdt
Ik sit yn it Park yn Frjentsjer
Wachtsje op Piter Wilkens
Neist mij sit ek in santiger.
Hij wachtet ek
Op syn boarst stiet syn namme
mei de tafoeging 'Hulp-politie"
De man sjocht mei in skean each nei syn nammebuortsje
en hij sjoch nei mij
Hij freget him wierskynlik ôf at ik it wol sjoen ha.
Ik: Jo sitte bij de stille plysje?
Hij: jaseker, ( en hij sjocht gewichtich)
Ik: wat dogge jo hjir
Hij: ik let op, at der ek wat bart
Ik: en dan?
Hij; ik stean yn kontakt mei de sintrale yn Harns
Ik: dan jouwe jo it troch
Ik: binne jo plysje west?
Hij: nee, myn neven wol en dy sein dat is wol wat foar dij
Ik: hoe lang dogge je dit al?
Hij: in jier
Ik: wat leuk,
Hij: ik gaan no su fut, mar kom fanaven weer
Ik: sukse
De dyk tusken Burchwerterhoeke en Boalsert is ticht.
Dat tsjinnet in goed doel
Der komme twa fytstunnels op de drokke Marne krusing
De tunnelbakken lizze al te plak
Dêr bin ik bliid mei
Nyck fan 8 keatst
Hij wint ek wolris in priis
In beker of in standert
Hij is der mâl mei
Wij fytse dizze sneon nei A.P van der Feer yn Boalsert
foar in oare keatswant
Hij siket in moaie út.
Giel mei in reade tomme
A.P. sit bij syn grafearmasjine
Dat fynt Nyck tige nijsgjirrich
In moai petear hawwe dy twa
Nyck wol alles witte oer prizen
en A.P. wol witte wat hij allegear wûn hat
Hoe moai kin it wêze ûnderweis?
Freed in moaie rûte bij Drachten yn de buert.
Tusken Lippenhuzen en Beetstersweach sjogge wij dizze pleats
Mar leafst njoggen nêsten
Fanút Zaandam meitsje wij in moaie fytstocht
mei as doel Zandvoort
Uteinlik komme wij út op 74 kilometer
De provinsjale dyk tusken de Burchwerter hoeke en Boalsert is ôfsletten
Lestich foar minsken út Wommels dy't nei Boalsert moatte
It foar de hân lizzende alternatyf is de rûte troch Hichtum
Mar sille se tocht hawwe bij de gemeente en bij de Hichtumers
dat wolle wij net, dat is ús te drok.
Dêrom stiet der in boerd
It rûne reade ferkearsboerd betsjut
"Ferbean foar alle ferkear"
Dat klopt net, fytsers kinne der gewoan lâns.
Der stiet ek iets bij
"uitgezonderd bestemmingsverkeer"
Hjoed fyts ik dat stikje dyk troch Hichtum
12 autos kom ik tsjin of helje mij yn,
wat in bestimmingsferkear hjoed,
want meast sjoch ik gjin auto's dêr.
Op de weromreis binne it der sels 14 auto's,
dy't de tekst net alhiel begripe
of wol begripe, mar wol ynsjogge
dat hjir net hanthavene wurdt
It draven gie net sa geweldich mear,
it rinnen waard ek wat lestich
dus is it tiid foar in check bij de fysio
No al in oantal wiken dwaande mei de Psoas
As leek wit ik al wer hiel wat mear oer spieren
en ademhelling en oefeningen en strekke en Tai chi
Ik haw it der betiden mar drok mei
mar it lichem begjint him wat soepeler te fielen
Ik kin de sokken no al wer mei minder muoite oandwaan
Jelske, ús pake/beppe sizzer fan 14 en har freondinne Lotte
krije de ôfrûne winter in muzikale oanfal.
Se gean beide foar in gitaar en se "piele" dêr thús wat op om.
Dan komt it programma fan 'Wommels bloeit' foarbij
en sjogge se in útdaging
Sij wolle in lyts optreden dwaan.
At dit gjin Wommels bloeit is.....
Sij gean oan de slach mei 1, 2, 3, 4 ja sels 5 nûmers
Lotte kin ek wol aardich sjonge...
Sneon is der túnfeest bij Tsjeard en Berber
en dêr meitsje se harren debút.
In echt debút, krekt as in grutte band
mei pratende lju troch de muzyk hinne
Echter kin, steurender ek net......
Okkerlêsten skreaun ik oer de fytstunnel
tusken Deinum en Boksum
Libbensgefaarlik om dêr mei in swiere fyts trochhinne tegean
Hjoed pikt de LC it op
mei in ferhaal oer de timmerman fan Deinum
dy't eigenhandich in trep makke hat op de trep
Neffens Pro Rail hie it in miljoen djoerder west
at der in fatsoenlike tunnel dellein wie
Ik stimde yn, yn de ferûnderstelling dat it oer sommige friezen giet
It boek hat in omfang fan jewelste,
in oantal siden dêr binne je fuort net mei klear
en it is hast net te tillen
Wêr't en hoe't je it lêze moatte
ik bin der net efter kommen
Yn bêd is útsletten, op'skurte is net fol te hâlden
en op de keukentafel past it hast net iens.
Ik haw it besocht om der trochhninne te blêdzjen
it is mij net slagge.
"kinst it boek wol weromkrije, ik haw it út"
sa lit ik Teade witte
Moai, seit Teade, bring it mar ris werom
it hat gjin haast, miskien kin in oar (ûn) gelokkich meitsje
Dus wa't alles witte wol, oer fryske kriten "all over the world'
kin him melde bij Teade de Boer
hij wol dizze pil noch wol in kear útliene.
Sterkte dan mar
De dyk tusken Lollum en Jûbaard wie in skoft ticht
Wij kinne der no wer lâns.
Mar, wij moatte ôfstappe
De dyk is bedekt mei grutte izeren platen
en dy lizze der kreas bij.
No stap ik meast net ôf at ik sa'n boerd sjoch
mar hjir is it ek mear as ûnnedich.
In stik fan 500 meter giet it om
500 meter platen en wij soene ôfstappe moatte?
Ik mei sneons graach in kar ha
Wat sil ik dwaan, wêr sil ik hinne?
Hjoed is it gjin lestige kar.
Der is neat te dwaan.
Alles, fan wege it waar skrast.
Utsein Bolstjurrich, strjiteater en wat muzyk
Dan dêr mar hinne
Strjitteater is net myn ding
en it muzykprogramma fyn ik matich
Wat lichte muzyk allegear
mar ik lit mij mar wat ferrasse
Ik sjoch Nancy en de Sinatra's (dat swingt)
ik sjoch Mr en Mrs (of oars om, dat sil hast wol)
ik sjoch Mayte ( moaie stim, mar wat wat dreech hjoed)
en ik sjoch
Ek noch noflik efkes praten mei Riemer, mei Ruurd en mei Diny
Ik bin krekt foar de bui thús
Noch ien kear Eppie Dam,
dy't no yn it bosk leit bij Sondel yn de buert.
In prachtich stikje yn de LC fan doe
wêr't ik it no noch altiten mei iens bin
en wêr't ek myn argewaasje sit bij optredens
Us heit wie in myld. geduldich en ferstannich man, mar guon dingen koe er him ôfgryslik lilk om meitsje:
in beroerde hân fan skriuwen by dokters en notarissen,
sleau taalgebrûk by dûmnys en politisi,
staverings- flaters by journalisten en reklame- makkers,
in minne útspraak by kabaretiers en deklamators,
false noaten by musisi en lietsjesjongers.
Mar gleon/poer/kûgels/dûm (streekje neat troch, want alles is fan tapassing)
waard er as minsken op 'e planken stiene
en der waard trochhinne praten troch de seal.
Read fan ynhâlden opsternatens koe er wurde.
Soms sei er der wat fan, mar syn jûne wie bedoarn.
wie it lvkwols donderien.
Yn de Drachtster Tawaai wie ek sa'n jûn
mei lju dv't net it fatsoen hiene en harkie nèi de sang en muzyk
tusken de literêre bedriuwen troch.
No wie it op dy jûne net riocht dúdlik
oft it yndie om in optreden as sadanich gie
of inkeld mar om muzikaal behang,
mar goed, Bouke-makke him lilk.
Hy sei der neat fan, mar syn jûne wie bedoarn.
Je soene ferwachtsie dat minsken
dy't de muoite nimme en gean nei in foarstelling ta,
ek benijd binne nei wat de spilers foar it fuotljocht bringe.
De praktyk is oars.
In wykmannich lyn hie Doede Bleeker in optreden yn jeugdsosië- teit It Haske yn Balk.
Troch ûnderfining wiis wurden of net,
mar hy makke fantefoaren in ôfspraak mei de jongerein.
Ik sitearje út De Balkster: ,,Jim mutte wel stil weze, anders bliif ik liever thús."
In pear minuten nei it skoft Doede kaam net langer boppe de drokte út
en klapte syn gitaar yn 'e koffer:
,,Ik bin nyt un skoalmeester dy't de hele tyd seit dat iim stil weze mutte.'
Op slach hie er it jongfolk rêstich en koe er fierder mei syn programma.
Hy sei der wat fan, en syn middei wie goed.
Op 'e weromreis fan Drachten nei hûs ha ik my ôffrege
wêrom't ik net it lef hie
en sis lûdop tsjin dy pappegaaien yn De Lawei
dat se har de snaffel hâlde moasten.
Geandewei dit stikje is it my dúdlik wurden.
Yn tsjin- stelling ta Doede Bleeker bin ik á1 in skoalmaster,
en foar in skoal- master is der neat minder
as skoaltsjeboartsje bûten de lesoeren om.
Mar it hie al wêze moatten.
Dat ik hjir myn twadde kâns gryp yn e krante,
makket fan my in held op sokken.
Ik sis der noch wat fan, mar myn dei koe better.
Dat immen him opwynt oer gebrek oan belangstelling fan it publyk foar in optreden, komt noch mar selden foar.
De lêste kear dat ik it meimakke
wie op in literêre manifestaasje yn Froubu- orren,
doe't Bouke Oldenhof wyt weiluts fan argewaasje
oer it gedrach fan Fryske kulturelen
EPPIE DAM
Yn de jierren 90 wie Eppie Dam stikjeskriuwer bij de LC
Alle wiken mocht skriuwe wat him dwaande hold.
Ik wie in grut fen fan syn skriuwen
en bewarre hiel wat stikjes dy't yn myn plakboek kamen
Mei de moderne technyk kin in de tekst fan dy stikjes sa oersette nei Word
Dit fûn ik doe prachtich en no noch
Inkeldris krij ik him sa yn hannen.
mar ik ha him leaver yn 'e bus.
Ik mei mysels der graach yn oefenie: sien hoelang't ik him dêr lizze litte kin.
Krekt dwaan as taal ik der net nei,
mar ûnder- tusken spoeket er my algeduerich yn 'e holle om.
Langer as in pear minuten hâld ik it net fol.
Sa gau't er der is, moat ik him ha.
Hoasfuotling rin ik it paad del.
De krante.
De krante giin mich sil ik mei de krante deaslaan,
al is er firtiin dagen âld
Der fiouwer blanke preien vn bewuolie is in oar ferhaal.
Glêzen, bekers. kandlers, skimerlampen yn ferpakke? Kin.
Rikke iel wurdt dubieus.
Wol wer op 'e tafel lizze as de bern op skoalle fervje.
In grutte hoed fan meitsje mei in punt.
Of - as men it doarre soe - de roppert mei beskermje
as men by de Mont Ventoux del fytst: de krante op it hert.
Meastentiids ha ik gelyk.
Dan giet de brân deryn en lês ik it haadartikel út,
Likegoed tear ik him netsjes yninoar,
alle kearen foar't ik him oan kant lis.
Want ik krij de krante geregeld wer
Krantlêze is as kaugum kôgje.
Earst is it skerp en it prikkelt.
Mar as men langer kôget, wurdt it kôgjen om te kôgjen.
Men krijt it út 'e mûle en draait in baltsje.
Kôget opnij.
Draait in baltsje en plakt it ûnder de tafel.
Kôget opnii en opnij.
Dan is de smaak derôf en men spuit it út.
Mar noait ferachtlik.
De bêste manier om de krante te lêzen is:
úteinsette mei de dingen der't men gjin doel oer hat
en dy't jin winliken net ynteressearie.
Of - ek in goeie manier - men lêst de krante fan foaren nei achteren.
Ik kin it beide net.
Nei it haadartikel en it aktueelste nijs blêdzje ik streekrjocht nei de side Keunst en Kultuer. Dêrnei doch ik Sport, Opiny, Tsjerke, Underwiis en Famyljeberjochten.
En fierder fladderje ik troch de krante as in flinter troch de simmer.
Der is mar ien goed plak om de krante te lêzen: by de keukens- tafel.
De keukenstafel is in houten tafel dy't op poaten stiet.
In swiere, ikehouten tafel sûnder kleed.
Ik meitsje it bled rom en lis de krante derop.
Under it lêzen fan de earste alinea fan it haadartikel rólje ik in sigaret.
Ien alinea is genôch om nei te gean wa't it skreaun hat, wylst ik it floeike wietmeitsje.
Mar it moaiste plakie foar in alde krante is de doaze.
De kertonnen doaze foar de âlde kranten.
Dy't it formaat hat fan de krante sels.
Dy't men tichtbynt mei in touke.
Dy't men op sneontemoarn, as it de dei fan âld papier is,
by de dyk delset.
Ticht by de bus, dêr't men in oere letter al wer hinne toffelt.
De krante.
H usgenoaten dy't de krante ferroppe, wiis ik terjocht.
En as it moat, bring ik him wer op oarder.
Ek al ha ik him út.
EPPIE DAM
Dit buordsje hinget earne oan in hûs yn de Súdwesthoeke.
Ik soe dy bewenners freegje wolle
feroarje 'zegen' mar yn 'regen'
dêr hawwe wij op dit momint mear oan.
Wij binne it wykein yn Limboarch
It is dêr waarm en je moatte it gewoan rêstich oan dwaan.
Mar der is noch wol in doel te heljen.
Wij moatte noch nei de gemeenten Kirchroa en Zumpelveld
en at wij werom binne yn ús sjalet
dan hawwe wij der 80 kilometer opsitten
De lêste twa oerkes binne te waarm
mar dat komt ek omdat wij wachtsje wolle
op Jort van Zutphen út Weidum
Hij draaft it Pieterpad.
500 kilometer lang en dat oan stik troch.
Tongersdeitejûn om 18.00 oere fan start
en hij wol sneintejûn foar tolven oankomme
Wij kinne him folge fia in trach.
en sykje plak bij it smelste stikje fan Nederlân.
De grins fan Belgie en Dútslân lizze hjir 4,4 kilometer bijelkoar wei
Dit is kilometer 453, noch 47 te gean
Hij wie rom op tiid op de Pietersberg
Om fuort mar mei de doar yn hûs te fallen,
nei in wike fytsen yn Brabân, Limboarch en in stikje Seelân,
ik bin in moai ein op wei no op de "alle gemeentenfytstocht"
Noch 13 yn Súd Hollân
noch 1 yn Noard Hollân
en as aller lêste Skiermuotseach noch yn Fryslân
Ik brûkte dizze wike in kear de útdrukking
'hij is twa turven heech'
Tafallich of net, hjoed lês ik in artikel oer turf
It stiet yn it tiidskrift "Genoeg"
Gjin ûnskuldich middel om groei goed te dwaan
Sneon wie ik yn Ljouwert
Into the Grave
2 jier mist, dus wurdt it wer tiid.
Wat in bijsûnder moai metalfestival
en dat sa ticht bij.
Fan healwei twaeen oant acht oere
haw ik in ferskaat oan metal en hardcore foarbij kommen sjoen
Yndrukwekkend is it optreden fan 1914
in band út Ukraiine.
Sij binnne op toernee troch West Europa
om oandacht te freegjen foar harren sitewaasje en
West Europa tank te sizzeen foar de stipe
'Fuck war, fuck Poetin"
Wêr gean je stean bij in groepsfoto
en wêr gean je sitten bij in gearkomst
it skynt sa te wêzen dat
hoe't je binne dat bepaalt.
Stean je graach yn de belangstelling
dan gean je foaroan en yn de midden stean bij in groepsfoto
Bin je wat beskiedener,
dan sykje je in plakje links, rjocht en efteroan
Yn in boek fan Japke D Bouma
stiet in stikje
oere it bêste plakje yn de klas froeger
en miskien no noch wol
Dat skynt rjochts efteryn te wêzen.
Moai sa, want yn myn herinnering
siet ik dêr altiten
Dy krigen it minst in beurt
en dêr waard it minst opletten
It earst de beurt krije wie fansels in alder minste
At it alfabetysk op foarnamme gong
wie ik de sigaar
mar gelokkich
it meast wie de efternamme bepalend.
Ik fyts troch Easterein
Dêr rint Geert
Geert is Geert Hiemstra
Mei syn bekende stevige stap
en wat sluven yn de hân
Geert is altiten yn foar in praatsje
"Bij de post Geart?", freegje ik him
"Ha, ha", seit Geert
"Dêr hat immen jierdei west,
dêr binne twa ferline wike troud
en dêr binne twa 60 jier troud.
Dy moatte al efkes in kaart ha.
It sit sa, doe't Gatske der noch wie
sei se faak tsjin mij 'at ik der net mear bin
krijt nimmen mear in kaart tink ik'
Dat wie earst ek wat sa,
mar ik tocht op in bepaald momint
dat moat oars.
No doch ik it krekt sa as at Gatske ek it dwaan soe"
Respekt Geert, ik fyn it geweldich
wat sil Gatske grutsk op dij wêze
Wij hawwe it fansels efkes oer Feyenoord
Gjin ferskil fan miening
In oare trainer is better
Wij hawwe it efkes oer de rin4daagse
Dêr seach Geert wer nei út,
mar in medysk sinjaal sloech hij net yn de wyn
Net rinne wie better
No is hij wer fit
It soe no wol wer wurde kinne