It waar

 Dit stikje komt út in boek fan 25 jier lyn

It begjin fan de waarpraatsjes

At je hjoed de dei net flcuh genôch binne mei zappen

sit je de hiele jûn nei waarberjochten te harkjen.

Op ien foet

It is wat as 70 plusser

Je kinne it iene better net mear dwaan 

wylst je it oare just wol dwaan moatte

Sa kom ik no wer in skema tsjin

hoelang je op ien foet stean moatte kinne

Foarlêze

 It timmerdoarp yn Wommels

is in fermaak foar 50 bern yn de lêste wike fan de fakansje.

It swimbadterrein is it plak fan timmerjen

It swimbad is tichtbij foar de ôfkuoling

en jûns is der kampfjoer (dit jier wat beheinder)

en der is in ferhaal

Foar de fjirde kear mocht ik yn aksje komme

om in ferhaal foar te lêzen oer it wylde westen, wat it it tema is.

Ek no stiet er wer in grutte houten stoel klear

In aardichheid om te dwaan, 

foaral at je 50 bern sa'n kertierke stil hâlde kinne.

"Ik vond het een mooi verhaal", 

seit in famke gelyk en dêr bin ik bliid om.

Hjoed mei Samme en Roan harren keunstwurk noch efkes bewûndere

Swimbad

Pakesizzers Samme en Nyck hawwe yn Frankryk west op fakânsje

Dêr is it bloedhyt, 

dus is in kamping mei in "piscine" is in earste libbensbehoefte

Mar ja, al dy rigels.

Strakke swimbroeken binne ferplicht

en der mei net yn it wetter sprongen wurde

Fertel dat oan bern, 

dy't gewoanwei yn in oere 80 kear yn it wetter springe.

Se begripe der neat fan

At se wer thús binne, hawwe se it der noch oer

Ik lit harren it stikje lêze dat yn de krante stiet.

"Ja, boeie, wat meitsje dy pear drippen no út"

Hatebreed

 

Sneintejûn, gelyk neidat Demi Vollering de Tour de Fammes wint

fytse Tsjeard en ik nei Snits.

It is 19 oere 25

"It sil wol net hiel drok wurde" tinke wij

It foarprogramma, Lies! is al dwaande

Dy ha wij al in pear kear sjoen, 

dus is in nûmerke minder sjen net slim

Wat in minsken en wat in waarmte,

is it earste wat wij sjogge en fiele

Hatebreed, in hardcoreband út Trump syn lân

begjint om kertier foar noggenen

Om tsien foar tsienen stean wij bûten út te hymjen,

dweiltrochwiet fan de swit

mar foaral mei in geweldich gefoel

Wat in sjo, wat in publyk, wat in hardcorefeest

Wij fytse yn Tsjeard syn tempo nei hûs

en de hearlike soele wyn hat ús sjurts hast droech wjirre

Healwei alven thús, dat binne noch ris tiden.

Nijs

Goed nijs

Je moatte der oan tinke dat sa'n Femke Wiersma wer ien of oare publike funksje krijt

Asjeblyft, besparje ús dat. 

Grappich nijs

Yn in interfjoe mei in Wietse sjoch ik dit stean. 

Hearlik sokke humor

Hemanijs

De grutte baas fan de Hema is Saskia Egas Reparaz. Yn it AD-Mezza sneon in moai ferhaal oer har.

Sij hat de Hema wer op de kaart setten, neidat se in hiel nij team fan liedingjouwende oanstelt.

De sollisitaasjeronde wie letterlik en figuerlik koart of lang

Boppe en it kratsje

Moarn is de keetpartij yn Burchwert

meast in keatsspektakel foar de leafhawwers

keatse en foaral feeste

Hjoed is de frouljus haadklasse keetpartij

Dêr giet it wol om winnen.

Om alfêst wat yn de stimming te kommen

hawwe se op de tinte op de boppe twa lege kratsjes delsetten

It partoer dat mei in boppeslach in krat rekket

krijt nei ôfrin in fol krat.

Ik haw twa prachtige en spannende heale finales sjoen

Ballen gean boppe, mar it krat wurdt net rekke

Hopenlik kinne se moarn wat better rjochtsje mei in sêfte bal

Lêstip

 

Wat in prachtich boek is dit!

Soe elkenien lêze moatte

100 prachtige koarte ferhaaltsjes

oer ús omgean mei tillefoan, apps en oare technologyske dingen

Dingen wêr't je net bij stilstean

en dy't mij dwinge ta neitinken

om soms apps miskien net mear te brûken

Fluch ite

Neffens Jellie yt ik te hurd

"Kôgest do wol goed?"

kamt der dan meast efteroan.

Hurd ite is in relatyf begryp

Ik fyn dat Jelly langsum yt

"Kogest do alles 25 kear?"

freegje ik dan meast

Der is no in oplossing 

om nei te gean at ik te hurd yt

en iets wat mij helpe kin  om it tempo te minderjen

Stikje út boek, wêr't ik moarn wat oer sizze sil

Freuledei

 'de rêst is werom' hear ik in frou sizzen bij Jumbo

'gelokkich wol' seit de frou wêr't se it tsjin seit.

'De dei nei' jout Wommels it oansjen fan in gebiet

wêr't in stoarm oer raasd is

en wêr't minsken hiel hurd fljechtsje moasten 

mei it efterlitten fan de rotsoai, de auto of de fyts

Troch it hiele doarp hinne stean de autos

op plakken dy't gewoanwei gjin parkearplak binne.

Op de Terp en yn it Bosk is in plastyk tapyt efterbleaun

mei hjir en dêr karton, blikjes en oare rotsoai.

Oerdei 5000 man/frou/bern op de tribune

en jûns noch tûzenden der bij om it freulefeest te fieren

Mei 43 partoeren binne der fansels hiel wat partijen

en der binne in oantal hiel aardich om nei te sjen.

Aardich is dan in oar wurd foar spannend.

It lytse Folsgeare sjoch ik útrinnen nei 5-1 

mar útmeitsje is der net bij.

Frjentsjer krijt de geast en hellet yn oant 5-5- en 6-6

Dan winne se...

Oan de ein fan de dei stean se yn de finale.

It is in iepen Freulepartij dus binne der meardere omloapen

mei hast "kânshawwers" tsjin elkoar

Kânshawwer op de finale wol te ferstean, 

want dat Dronyp winne soe tekene him fan te foeren 

mar ek geande de dei al ôf.

Ik haw oerdei genoaten fan wat petearen mei minsken 

dy't ik jierren net sjoen ha

of ien kear yn it jier sjoch op de Freuledei

Ik mei graach oer hurde muzyk

mar dat is wat oars as lûde muzyk

Bij it Dielshûs moast ik al gau alles twa kear sizze

om iets dúdlik te meitsjen

en dat wie net iens tsjin in healdôve.

Dat binne petearen fan neat

Ik bin moai op tiid thús

en sjoch al wer út nei freuledei 2027, 

in jubileum edysje

Prinsetúnkonsert

Snein wer efkes nei Ljouwert fytst

In simmerkonsert yn de Prinsetún

Blues dizze kear mei Herb's Blues en Sidekicks

Hearlik sitten dêr mei in e-boekje der bij

Gjin hichtemeters

 

Net folle hichtemeters neamde ik dizze fytsrit

Dat komt omdat, wylst ik nei it Leechlân fyts bij Grou

is Berber dwaande mei in duatlon op de Alp d'Huez,

wêr't sij mei Tsjerd, Samme en Nyck is

Earst ûnderoan de berch in kilometer as 5 drave

dan de berch mei syn 21 bochten op fytse

en dan noch dêr boppe op dik 6 kilometer drave

bij 34 graden

Yn it Leechlân is  it 30 graden

en dat is mij mear as tefolle

72 kilometer fytst en wer 9 nije kilometers

It pontsje bij Grou pik ik efkes mei

Trekkerterroristen

 

De plysje seit dat it lestich is om der iets oan te dwaan,

stiet der yn dit stikje

Al hoe lestich it is,

dizze trekkerterroristen/trekkerhoeliguns moatte se oanpakke

en alle middelen brûke om se in flinke boete te jaan

It moat net mâlder wurde!

Klimaat

 

Dit skreaun Mathijs |Bouman yn 2022.

4 jier lyn

Hij siet der net fier neist

PC

 

De PC

In fêste tradysje om dêr hinne te gean.

Op de fyts fansels

It is snikhyt.

In protte lege plakken op de banken

Foaral yn de sinne.

Minsken dy't net kommen binne.

Ik kin dus mei myn steanplak oant trije oere sitte

Yn de sinne, dat dan wol wer

Trije oere, dan hat it ek moai west

De waaarmte krij ik net mear út myn lichem

en de al lang besteande irritaasje oer in bepaalde keatser

dy't er wol hiel lang oanbliuwt hjoed

docht mij besluten om te sizzen 

PC tabee

Gironde yn brân

Yn 2014 fytse wij yn Frankryk

De Velodyssee rûte, dy't de kust fan de Atlantyske Oseaan folget.

Wij gean mei de fytsbus nei sawat de Spaanske grins

en fytse fan dêr út nei hûs.

De rûte is nij en mei in protte jild fan it ryk oanlein.

It wie yn 2013 de rûte fan it jier 

Wij fytse ek bij Bordeaux lâns.

Oersichtlike oerstekken

mei helaas noch gjin foarrang foar fytsers

Wij fytse dêr meast yn de lijte fan de beammen

In ticht bosk op de foto ek te sjen

Dat is no allegear yn de brân flein

Pikefange

 Tusken 1970 en 1973 sit ik op de MDS yn Ljouwert

In moaie perioade, mei al dy klasgenoaten

dy't oearal weikomme en allegear  mei harren eigen identiteit en hobbies

Der sit ek in jonge bij út de Harkema

In pikefanger, want dat is al gau bekend

Op de meast frjemde tiden moat hij pikefange

want der moat wer in lading fuort.

Moarns betiid, jûns en soms oerdei.

It fertsjinnet geweldich. 

Us Harekiet is wol ris wat te let op skoalle

en mist ek wolris in moarn,

sibelt middeis ek wolris,

dan witte wij wol hoe let it is.

Hij hat te pikefangen west.

Hij hat in goeie pikefanger west

en ik wol graach leauwe dat hij mei de iene hân de piken fangt

en yn de oare hân de pakte piken fêsthâld oan ien post

mei alle folgen dêrbij.

Jierren lyn hat it 'machtige' Brussel al sein

dat dit net mear mei.

Piken mei twa hannen beethâlde

oars brekke se de bonden foardat se echt dea gean.

Sneon  yn it AD in grutte adfertinsje

fan in bistewolwêzenorganisaasje.

It is harren 'mei in hiel soad aksjes en hantekeningen slagge 

om it beslút fam Brussel ek yn Nederlân yn wurking te stellen.

Se hawwe berekenne dat de it pikefleis en de aaien 

mooglik iets djoerder wurde

Prima toch

AirB&B

Sa no en dan meitsje wij gebrûk fan Air B&B.

Koartlyn noch, doe't wij yn Brabân fytse woene.

It is mar om te sliepen sizze wij altiten

Wij sjogge net sa krekt, at it mar skjin is.

Wij troffen in aardige gastfrou

dy't ús de boekte lokaasje sjen liet.

It sjocht der oars út as op de foto's, 

is myn earste gedachte,

Wij binne dêr 4 nachten.

It foldocht net hielendal oan ús ferwachtingen

mar hawar, oare kear better.

Ik skriuw gjin beoardieling op Air B&B

Dêr bin ik mei opholden.

Ik krij minstens fjouwer kear in mail fan de orgainsaasje

Skiuw in review! Dan help je oaren!

Ik doch it net

Ik krij nei 4 wike in berjocht dat de gastfrou in review skreaun hat

oer ús

"Leuke sportieve mensen, hebben alles erg schoon achtergelaten.
Alles keurig opgeruimd"

Ik sjoch hjoed in artikel yn it AD oer reviews bij Air B&B

en hoe dat wurket.

Stel wij hiene krityk hân op it ferbliuw  en dat wij seurd hiene oer

al dy freeslike trepkes oeral, 

oer dy tafel dy't 33 bij 50 sentimeter is,

de twa stullen dy't der krekt ynpasse,

oer it húske wêr't wij fia bûten nei ta rinne moatte.

Dan hie it kâns hân dat de gastfrou oars oer skreaun hie

"hebben er een grote bende van gemaakt, 

de afwas stond er nog en de prullebakken waren overvol"

Sa wurket it bij Air B&B, neffens it AD

Each om each, tosk om tosk

Ik hie mij al foarnommen om nea mear wat te skriuwen

en adfisear dat no elkenien.

Metal

 

Muzykfeest yn Riis

Wat in moai muzykfeest yn Riis sneintemiddei.

Utferkocht mei 1200 man/frou/bern yn dy prachtige teatertún

Jong mar foaral ek âld jout him del op de simmerstuollen

op de rânen fan it terras yn it gers 

of steande tichtbij de bar en de tostimakker

Moai om te sjen en te hearen

dat myn generaasje al dy lieten noch kin 

the Who, the Hollies, Humble Pie, Deep Purple,

Crosby Stills Nash en Jong en fan de Small Faces

It meisjonggehalte is heech en dat der tal fan lju

net sitten bliuwe kinne en dûnsje wolle

is prachtich om te sjen en ferheecht de sfear.

Der binne meardere hichtepunten, 

mar at ik der ien momint úthelje mei dan is dat dit nûmer

Spile troch de Outlaws en it is bisar om te sjen

dat dit ferjitten hitsje fan the Small Faces út 1966 sa meisongen wurdt

Hulppolitie

 Ik sit yn it Park yn Frjentsjer

Wachtsje op Piter Wilkens

Neist mij sit ek in santiger.

Hij wachtet ek

Op syn boarst stiet syn namme

mei de tafoeging 'Hulp-politie"

De man sjocht mei in skean each nei syn nammebuortsje

en hij sjoch nei mij

Hij freget him wierskynlik ôf at ik it wol sjoen ha.

Ik: Jo sitte bij de stille plysje?

Hij: jaseker, ( en hij sjocht gewichtich)

Ik: wat dogge jo hjir 

Hij: ik let op, at der ek wat bart

Ik: en dan?

Hij; ik stean yn kontakt mei de sintrale yn Harns

Ik: dan jouwe jo it troch

Ik: binne jo plysje west?

Hij: nee, myn neven wol en dy sein dat is wol wat foar dij

Ik: hoe lang dogge je dit al?

Hij: in jier

Ik: wat leuk, 

Hij: ik gaan no su fut, mar kom fanaven weer

Ik: sukse

Dyk ticht

 De dyk tusken Burchwerterhoeke en Boalsert is ticht.

Dat tsjinnet in goed doel

Der komme twa fytstunnels op de drokke Marne krusing

De tunnelbakken lizze al te plak

Dêr bin ik bliid mei

Prizen

Nyck fan 8 keatst

Hij wint ek wolris in priis

In beker of in standert

Hij is der mâl mei

Wij fytse dizze sneon nei A.P van der Feer yn Boalsert

foar in oare keatswant

Hij siket in moaie út.

Giel mei in reade tomme

A.P. sit bij syn grafearmasjine

Dat fynt Nyck tige nijsgjirrich

In moai petear hawwe dy twa

Nyck wol alles witte oer prizen

en A.P. wol witte wat hij allegear wûn hat

Earrebarren

 

Hoe moai kin it wêze ûnderweis?

Freed in moaie rûte bij Drachten yn de buert.

Tusken Lippenhuzen en Beetstersweach sjogge wij dizze pleats

Mar leafst njoggen nêsten

Noard Hollân

Fanút Zaandam meitsje wij in moaie fytstocht

mei as doel Zandvoort

Uteinlik komme wij út op 74 kilometer

Wij fytse ek troch in pear lytse doarpkes

lykas Haarlemmerliede en Stompetoren

Wij fytse dwers troch Haarlem 

en dêr kinne je it Koepelgefanggebou net misse

It is sûnt 2016 gjin gefang mear

mar in brûsend sintrum fan fan alles

Yn Zandvoort stiet bij de see it byld fan de Zonnebaadster

Tusken it Noardseekanaal en Haarlem leit it Spaarnewoude,

in grut rekreaasjegebiet mei golfbanen en dit..

Ik soe efkes yn de boskjes sitte gean te gluren, mar dat mei net

Nochris it byld yn Zandvoort

De tekst is wat lestich te lêzen, mar frij fertaald

Doch wat goed is en lûk dy neat oan fan oare minsken

Mei dizze fytstocht yn Noard Hollân

binne wij dy provinsje klear mei 

ús "alle gemeenten fytstocht"

Bestimminsferkear

De provinsjale dyk tusken de Burchwerter hoeke en Boalsert is ôfsletten

Lestich foar minsken út Wommels dy't nei Boalsert moatte

It foar de hân lizzende alternatyf is de rûte troch Hichtum

Mar sille se tocht hawwe bij de gemeente en bij de Hichtumers

dat wolle wij net, dat is ús te drok.

Dêrom stiet der in boerd

It rûne reade ferkearsboerd betsjut

"Ferbean foar alle ferkear"

Dat klopt net, fytsers kinne der gewoan lâns.

Der stiet ek iets bij 

"uitgezonderd bestemmingsverkeer"

Hjoed fyts ik dat stikje dyk troch Hichtum

12 autos kom ik tsjin of helje mij yn,

wat in bestimmingsferkear hjoed, 

want meast sjoch ik gjin auto's dêr.

Op de weromreis binne it der sels 14 auto's,

dy't de tekst net alhiel begripe

of wol begripe, mar wol ynsjogge

dat hjir net hanthavene wurdt

Psoas

It draven gie net sa geweldich mear,

it rinnen waard ek wat lestich

dus is it tiid foar in check bij de fysio

No al in oantal wiken dwaande mei de Psoas

As leek wit ik al wer hiel wat mear oer spieren 

en ademhelling en oefeningen en strekke en Tai chi

Ik haw it der betiden mar drok mei

mar it lichem begjint him wat soepeler te fielen

Ik kin de sokken no al wer mei minder muoite oandwaan

Nea witten dat in tennisbal mei helpe kin te herstellen

Debút

 

Jelske, ús pake/beppe sizzer fan 14 en har freondinne Lotte

krije de ôfrûne winter in muzikale oanfal.

Se gean beide foar in gitaar en se "piele" dêr thús wat op om.

Dan komt it programma fan 'Wommels bloeit' foarbij

en sjogge se in útdaging

Sij wolle in lyts optreden dwaan.

At dit gjin Wommels bloeit is.....

Sij gean oan de slach mei 1, 2, 3, 4 ja sels 5 nûmers

Lotte kin ek wol aardich sjonge...

Sneon is der túnfeest bij Tsjeard en Berber

en dêr meitsje se harren debút.

In echt debút, krekt as in grutte band

mei  pratende lju troch de muzyk hinne

Echter kin, steurender ek net......

'Brek je fuotten net' tunnel

Okkerlêsten skreaun ik oer de fytstunnel

tusken Deinum en Boksum

Libbensgefaarlik om dêr mei in swiere fyts trochhinne tegean 

Hjoed pikt de LC it op

mei in ferhaal oer de timmerman fan Deinum

dy't eigenhandich in trep makke hat op de trep

Neffens Pro Rail hie it in miljoen djoerder west

at der in fatsoenlike tunnel dellein wie

in pil

'Hasto ek belangstelling foar it boek 'Friezen yn 'e frjemdte'

Ik stimde yn, yn de ferûnderstelling dat it oer sommige friezen giet

It boek hat in omfang fan jewelste,

in oantal siden dêr binne je fuort net mei klear

en it is hast net te tillen

Wêr't en hoe't je it lêze moatte

ik bin der net efter kommen

Yn bêd is útsletten, op'skurte is net fol te hâlden

en op de keukentafel past it hast net iens.

Ik haw it besocht om der trochhninne te blêdzjen

it is mij net slagge.

"kinst it boek wol weromkrije, ik haw it út"

sa lit ik Teade witte

Moai, seit Teade, bring it mar ris werom

it hat gjin haast, miskien kin in oar (ûn) gelokkich meitsje

Dus wa't alles witte wol, oer fryske kriten "all over the world'

kin him melde bij Teade de Boer

hij wol dizze pil noch wol in kear útliene.

Sterkte dan mar

Boek

 

Ik haw mij kostlik fermakke mei dit boek.

Koarte ferhalen oer minsken en sitewaasjes

Ofstappe

 

De Slachte dêr binne se in moai skoft oan de gong west.

De dyk tusken Lollum en Jûbaard wie in skoft ticht

Wij kinne der no wer lâns.

Mar, wij moatte ôfstappe

De dyk is bedekt mei grutte izeren platen

en dy lizze der kreas bij.

No stap ik meast net ôf at ik sa'n boerd sjoch

mar hjir is it ek mear as ûnnedich.

In stik fan 500 meter giet it om

500 meter platen en wij soene ôfstappe moatte?

Stille sneon

 Ik mei sneons graach in kar ha

Wat sil ik dwaan, wêr sil ik hinne?

Hjoed is it gjin lestige kar.

Der is neat te dwaan.

Alles, fan wege it waar skrast.

Utsein Bolstjurrich, strjiteater en wat muzyk

Dan dêr mar hinne

Strjitteater is net myn ding

en it muzykprogramma fyn ik matich

Wat lichte muzyk allegear

mar ik lit mij mar wat ferrasse

Ik sjoch Nancy en de Sinatra's (dat swingt)

ik sjoch Mr en Mrs (of oars om, dat sil hast wol)

ik sjoch Mayte ( moaie stim, mar wat wat dreech hjoed)

en ik sjoch

Ek noch noflik efkes praten mei Riemer, mei Ruurd en mei Diny

Ik bin krekt foar de bui thús

Harkje

Noch ien kear  Eppie Dam, 

dy't no yn it bosk leit bij Sondel yn de buert.

In prachtich stikje yn de LC fan doe

wêr't ik it no noch altiten mei iens bin

en wêr't ek myn argewaasje sit bij optredens

Us heit wie in myld. geduldich en ferstannich man, mar guon dingen koe er him ôfgryslik lilk om meitsje:

in beroerde hân fan skriuwen by dokters en notarissen,

sleau taalgebrûk by dûmnys en politisi,

staverings- flaters by journalisten en reklame- makkers,

in minne útspraak by kabaretiers en deklamators,

false noaten by musisi en lietsjesjongers.

Mar gleon/poer/kûgels/dûm (streekje neat troch, want alles is fan tapassing)

waard er as minsken op 'e planken stiene

en der waard trochhinne praten troch de seal.

Read fan ynhâlden opsternatens koe er wurde.

Soms sei er der wat fan, mar syn jûne wie bedoarn.

wie it lvkwols donderien.

Yn de Drachtster Tawaai wie ek sa'n jûn

mei lju dv't net it fatsoen hiene en harkie nèi de sang en muzyk

tusken de literêre bedriuwen troch.

No wie it op dy jûne net riocht dúdlik

oft it yndie om in optreden as sadanich gie

of inkeld mar om muzikaal behang,

mar goed, Bouke-makke him lilk.

Hy sei der neat fan, mar syn jûne wie bedoarn.

Je soene ferwachtsie dat minsken

dy't de muoite nimme en gean nei in foarstelling ta,

ek benijd binne nei wat de spilers foar it fuotljocht bringe.

De praktyk is oars.

In wykmannich lyn hie Doede Bleeker in optreden yn jeugdsosië- teit It Haske yn Balk.

Troch ûnderfining wiis wurden of net,

mar hy makke fantefoaren in ôfspraak mei de jongerein.

Ik sitearje út De Balkster: ,,Jim mutte wel stil weze, anders bliif ik liever thús."

In pear minuten nei it skoft Doede kaam net langer boppe de drokte út

en klapte syn gitaar yn 'e koffer:

,,Ik bin nyt un skoalmeester dy't de hele tyd seit dat iim stil weze mutte.'

Op slach hie er it jongfolk rêstich en koe er fierder mei syn programma.

Hy sei der wat fan, en syn middei wie goed.

Op 'e weromreis fan Drachten nei hûs ha ik my ôffrege

wêrom't ik net it lef hie

en sis lûdop tsjin dy pappegaaien yn De Lawei

dat se har de snaffel hâlde moasten.

Geandewei dit stikje is it my dúdlik wurden.

Yn tsjin- stelling ta Doede Bleeker bin ik á1 in skoalmaster,

en foar in skoal- master is der neat minder

as skoaltsjeboartsje bûten de lesoeren om.

Mar it hie al wêze moatten.

Dat ik hjir myn twadde kâns gryp yn e krante,

makket fan my in held op sokken.

Ik sis der noch wat fan, mar myn dei koe better.

Dat immen him opwynt oer gebrek oan belangstelling fan it publyk foar in optreden, komt noch mar selden foar.

De lêste kear dat ik it meimakke

wie op in literêre manifestaasje yn Froubu- orren,

doe't Bouke Oldenhof wyt weiluts fan argewaasje

oer it gedrach fan Fryske kulturelen

EPPIE DAM

Stikje yn krante

Yn de jierren 90 wie Eppie Dam stikjeskriuwer bij de LC

Alle wiken mocht skriuwe wat him dwaande hold.

Ik wie in grut fen fan syn skriuwen

en bewarre hiel wat stikjes dy't yn myn plakboek kamen

Mei de moderne technyk kin in de tekst fan dy stikjes sa oersette nei Word

Dit fûn ik doe prachtich en no noch

Inkeldris krij ik him sa yn hannen.

mar ik ha him leaver yn 'e bus.

Ik mei mysels der graach yn oefenie: sien hoelang't ik him dêr lizze litte kin.

Krekt dwaan as taal ik der net nei,

mar ûnder- tusken spoeket er my algeduerich yn 'e holle om.

Langer as in pear minuten hâld ik it net fol.

Sa gau't er der is, moat ik him ha.

Hoasfuotling rin ik it paad del.

De krante.

De krante giin mich sil ik mei de krante deaslaan,

al is er firtiin dagen âld

Der fiouwer blanke preien vn bewuolie is in oar ferhaal.

Glêzen, bekers. kandlers, skimerlampen yn ferpakke? Kin.

Rikke iel wurdt dubieus.

Wol wer op 'e tafel lizze as de bern op skoalle fervje.

In grutte hoed fan meitsje mei in punt.

Of - as men it doarre soe - de roppert mei beskermje

as men by de Mont Ventoux del fytst: de krante op it hert.

Meastentiids ha ik gelyk.

Dan giet de brân deryn en lês ik it haadartikel út,

Likegoed tear ik him netsjes yninoar,

alle kearen foar't ik him oan kant lis.

Want ik krij de krante geregeld wer

Krantlêze is as kaugum kôgje.

Earst is it skerp en it prikkelt.

Mar as men langer kôget, wurdt it kôgjen om te kôgjen.

Men krijt it út 'e mûle en draait in baltsje.

Kôget opnij.

Draait in baltsje en plakt it ûnder de tafel.

Kôget opnii en opnij.

Dan is de smaak derôf en men spuit it út.

Mar noait ferachtlik.

De bêste manier om de krante te lêzen is:

úteinsette mei de dingen der't men gjin doel oer hat

en dy't jin winliken net ynteressearie.

Of - ek in goeie manier - men lêst de krante fan foaren nei achteren.

Ik kin it beide net.

Nei it haadartikel en it aktueelste nijs blêdzje ik streekrjocht nei de side Keunst en Kultuer. Dêrnei doch ik Sport, Opiny, Tsjerke, Underwiis en Famyljeberjochten.

En fierder fladderje ik troch de krante as in flinter troch de simmer.

Der is mar ien goed plak om de krante te lêzen: by de keukens- tafel.

De keukenstafel is in houten tafel dy't op poaten stiet.

In swiere, ikehouten tafel sûnder kleed.

Ik meitsje it bled rom en lis de krante derop.

Under it lêzen fan de earste alinea fan it haadartikel rólje ik in sigaret.

Ien alinea is genôch om nei te gean wa't it skreaun hat, wylst ik it floeike wietmeitsje.

Mar it moaiste plakie foar in alde krante is de doaze.

De kertonnen doaze foar de âlde kranten.

Dy't it formaat hat fan de krante sels.

Dy't men tichtbynt mei in touke.

Dy't men op sneontemoarn, as it de dei fan âld papier is,

by de dyk delset.

Ticht by de bus, dêr't men in oere letter al wer hinne toffelt.

De krante.

H usgenoaten dy't de krante ferroppe, wiis ik terjocht.

En as it moat, bring ik him wer op oarder.

Ek al ha ik him út.

EPPIE DAM